Obezitenin tanýmý: Besinlerle alýnan eneji miktarýnýn, metobolizma ve fiziksel aktivite ile tüketilen enerji miktarýný aþtýðý durumlarada ortaya çýkar.
Obezitenin Nedenleri nelerdir ?
a. Genetik yapý: Bu, kalýtýmsal bir þiþmanlýktýr, aile yapýsýndan kaynaklandýðý için kiþi þiþmanlýktan kendini sorumlu tutmaz. Ancak yine de kilolarýný kontrol altýnda tutmak için dengeli beslenerek kilo almamaya çalýþmalýdýr. Zira, kalýtýmsal da olsa, þiþmanlýðý dengeli beslenerek önlemek mümkündür.
b. Hormonlar: Bir insanýn hormonal dengesi yaþantýsýnda çok önemli rol oynar, özellikle kadýnlarda. þiþmanlýðýn nedeni hormonal dengenin bozulmasý olabilir. Bu nedenle saðlýklý zayýflama programlarýnda hormon testleri yapýlmasý öngörülür.
c. Beslenme: þiþmanlýðýn tek sorumlusu, kiþinin gereðinden fazla veya dengesiz beslenmesi olabilir. Çözümlenmesi en kolay olan þiþmanlýk sorununun, beslenme bozukluðundan kaynaklanan þiþmanlýk olduðunu söyleyebiliriz.
d. Hareketsizlik: Aldýðýnýz kaloriyi sarfedemiyorsanýz, sarfettiðiniz kalori, aldýðýnýz kaloriden az ise þiþmanlarsýnýz. Tembellik kilolarý, harekete geçilerek atýlýr!
e. Stres: Ýnsanýn hayatýndaki boþluðu beslenmeyle doldurmasý sonunda ortaya çýkan bir þiþmanlýk sorunudur ve hayli ciddi bir sorundur. Zira iþin içine psikoloji de giriyor. Stres ve depresyon kilo almada veya zayýflamada söz sahibi olan iki önemli unsur!
6. Ýlaç ve operasyon: Genelleyemesek de bazý ilaçlarýn kullanýmý (depresyon gidericiler, hormon ilaçlarý, kortizon vs) bazý kiþilere kilo aldýrýyor. Bu tür ilaçlar doktor denetiminde kullanýlýr. Ameliyatlardan sonra da kilo almak söz konusudur; bu da ameliyat þokuyla ilgili olarak psikolojik þiþmanlýk þeklidir.
EN DOÐRU ZAYIFLAMA ÖNERÝLERÝ,
a.Açlýk Karþýsýnda Nasýl Dayanýklý Olunabilir: Açlýk hissini duyar duymaz hemen bir þeyler atýþtýrmaya kalkmayýn ve on dakika bekleyiniz. Belki bu süre içinde ortaya çýkan o açlýk arzusunun önüne geçmiþ veya açlýk durumunuz herhangi bir gýda almadan da azalmýþ olacaktýr. Bu durumda hemen bir bardak su içiniz. Mideniz dolduðunda doyma refleksi sayesinde açlýk hissinizi kandýrmýþ olacaksýnýz. Mide dolduðu için açlýðý daha iyi tolere edebilirsiniz.Yanýnýzda limon varsa bir dilim kesip suyunu içiniz.Ýçilen bir dilim limon suyu açlýk hissini azaltacaktýr. Büyük öðünler yerine daha sýk aralýklarla az gýda yiyiniz. Doyma dorumu beyinde kontrol edilen bir merkez sayesinde yapýlmaktadýr. Ara öðünleri zevk alarak bekleyiniz. Açlýk hissinden uzak durmanýn diðer bir þekli ise hareket halinde olmaktýr. Sadece kalorinin sýnýrlanmasý ile olan bir diyet uzun vadede baþarýlý olamaz. Onun için kalorinin sýnýrlanmasýnýn yaný sýra ayný zamanda egzersiz yapmak ve hareket halinde olmak bir o kadar önemlidir.
Not: Hareketlilik paralelinde verilen kilolar kalýcý olarak verilmiþ olan kilolardýr.
b.Su Ýçmek zayýflatýr: Birçok kiþi sinirli ya da üzgün olduklarýnda ilk iþ olarak buzdolabýna yönelir. Çünkü bu zamanlarda vücutta salgýlanan endorfin hormonu iþtah açar ve bizi yemeye yönlendirir. Oysa bu durumda yapýlacak en yararlý þey su içmektir. Çünkü su, endorfin hormonu salýnýmýný bloke ederek gereksiz yemek yemeyi engeller. Kabýzlýðý önler. Yeterli su alýnmadýðý zaman beden ihtiyacý olan
suyu baðýrsaklardan çektiði için kabýzlýk oluþur. Yemeklerden önce içilen su tokluk hissi verir.Yaðlarýn vücutta depolanmasýný önler. Karaciðerin baþlýca görevlerinden biri de depolanmýþ yaðlarý enerjiye çevirip, yakmaktýr. Ancak böbrekler yeterli su alamazsa karaciðer iyi çalýþmaz ve yaðlar bedende depolanýr. Vücudumuz yeterince su alamazsa bunu bir tehlike gibi algýlayýp suyu saklamaya baþlar. Bu da vücutta su toplanmasýna özellikle el ve ayaklarda ödem oluþumuna neden olur. Bu yüzdendir ki kiþinin gün içinde yeterli miktarda su içmesi çok önemlidir.
Not:Eðer günde 1 saat spor yapýyorsanýz, bu miktarý 1 litre arttýrmanýz gerekir. Genelde insanýn 8 bardak (2 litre) suya ihtiyacý vardýr. Ancak kilolu kiþilerin metabolizmalarýný hýzlandýrmalarý için daha fazla su tüketmeleri gerekir. Uzmanlar bunu fazladan her 12 kilo için 1 bardak su olarak ifade etmektedir.
c. Zayýflamada Elma Vazgeçilmez: Elmada yalnýz 50 kalori vardýr ve içinde bulunan petkinden dolayý doyurucudur. Zayýflamak için harika bir meyvedir. Düþük kalorili olduðu için kilo almayý önler, kan þekeri ve yüksek tansiyon için de oldukça faydalýdýr. Elmadaki petkin maddesi, zararlý kolesterolü (LDL) düþürür; atardamarlarý koruyan faydalý kolesterolü (HDL) yükseltir. Elmadaki etkili maddelere yeni keþfedilen "Phenylalanin" de eklendi. Bu madde, vücutta bulunan ve kalbin çalýþmasýnda destek olan Q enzimini faaliyete geçirir.
d.Kilo Veremiyorsanýz Beslenme Alýþkanlýklarýnýzý Deðiþtirin: Saðlýklý yaþam için yemek yeme ve piþirme alýþkanlýklarýnda yapýlmasý gereken deðiþikler ile dikkat edilmesi gerekenleri þöyle sýraladý:
-Yüksek kalori içeren hazýr besinlerden sakýnýlmalý.
-Ayný gruptaki besinlerin düþük kalorili olanlarý tercih edilmeli.
-Az ve sýk yenmeli, öðün atlanmamalý.
-Mutlaka kahvaltý yapýlmalý, akþamlarý aþýrý yemek yenmemeli.
-Açlýðý bastýrmak için salatalýk, havuç, elma, þeftali gibi düþük kalorili yiyecekler tercih edilmeli.
-Her gün sebze ve meyve yenmeye çalýþýlmalý. Böylece vücudun ihtiyaç duyduðu posa alýnmýþ olunur.
-Beta keroten, C ve E vitamini gibi antioksidanlarý içeren yiyeceklerden almaya özen gösterilmeli.
-Yemekler için küçük tabak, salatalar için büyük tabak kullanýlmalý.
-Yemek küçük lokmalar halinde yenmeli, iyi çiðnenmeli, acele yemek yenmemeli.
-Yemek yerken, TV izleme, gazete, kitap okuma gibi, baþka þeylerle meþgul olunmamalý.
-Yemek öncesi ve yemekle birlikte su içilmeli. Günde 8-10 bardak su içmeye özen gösterilmeli.
-Yemekten sonra diþler fýrçalanmalý.
-Yalnýzlýk duygusu varsa, bunu yiyerek bastýrmaya çalýþýlmamalý.
-Etli, kýymalý yemeklere yað konmamalý.
-Diyette doymuþ yað ve kolesterol miktarý azaltýlmalý. Yemeklerde zeytinyaðý ve diðer sývý yaðlarýn her ikisi de kullanýlmalý.
-Zeytinyaðlý sebze yemeklerine az yað konulmalý. (1 kilogram sebze için 2-3 yemek kaþýðý zeytinyaðý)
-Her türlü kýzartmadan uzak durulmalý.
-Kömür ateþinde aþýrý piþmiþ etler ve tütsülenmiþ yiyeceklerden kaçýnýlmalý.
-Evde tatlý yapmamaya çalýþýlmalý. Çok arzu edilirse tatlandýrýcý ile yapýlmýþ sütlü tatlýlar tercih edilmeli. Tatlý yerine meyve tüketilmeli.
-Böreklerde kýyma yerine sebze kullanýlmalý. Fýrýnda piþirilmiþ börekler tercih edilmeli.
-Özel diyet yemekleri yapýlýp, aileyle birlikte sofraya oturmaktan soyutlanmamalý. Saðlýklý piþirilen yemekler tüm aileyle paylaþýlmalý.
-Haftada bir gün, serbest gün ilan edilip istenen þeyler yenebilir. Ancak takip eden öðünde, salata, yoðurt, sebze, meyve gibi düþük kalorili yiyeceklerle önceki öðün dengelenmeli.
Vücut Aktivitesi de Arttýrýlmalý
Saðlýklý yaþam için yeme alýþkanlýklarýnýn deðiþtirilmesinin yaný sýra vücut aktivitesinin de artýrýlmasýna deðinen uzmanlarca ;
-Güne erken baþlanmalý, 7-8 saatten fazla uyunmamalý.
-Kýsa mesafeler için taþýt kullanma yerine yürünmeli, asansör yerine de merdiven kullanýlmalý.
-Mümkünse haftanýn 3-4 günü egzersiz yapýlmalý. Pasif jimnastik yerine kalp-damar sistemini güçlendirecek aktif jimnastik tercih edilmeli veya günde 30 dakika-1 saat tempolu þekilde yürünmeli.
DÝÐER ZAYIFLAMA YÖNTEMLERÝ
a. Rejim ve dengeli beslenme:
Kilo vermek uðruna açlýk rejimleri, organizmayý kýzdýrýr ve ilk fýrsatta kaybettiklerini fazlasýyla geri alýr. Saðlýklý zayýflamak için branþlarýnda uzman kiþilere baþvurulmalýdýr:
Beslenme uzmaný: Beslenme sorunlarý ve metabolizmayla ilgili hastalýklar konusunda uzmandýr. Basit beslenme bozukluðundan saðlýðý tehdit etmeye varan ciddi kilo sorunlarýna kadar her alanda size yardýmcý olabilir.
Diyet Uzmaný: Hekim olmamakla beraber bu iþin uzmanlarýyla yakýn iþbirliði içindedir. Kiþiye kalori hesabýna sadýk kalarak hazýrladýðý dengeli beslenme reçeteleri sunar.
Hormon Uzmaný: Hormonal denge ve salgý sistemi onun uzmanlýk alanýdýr. Aþýrý þiþmanlýk, hormonlarýn yanlýþ çalýþtýklarýnýn bir göstergesi olabilir.
Zayýflama Merkezi: Yukarda saydýðýmýz uzmanlarý bünyesinde barýndýrýr ve genel bir saðlýk taramasýndan geçirdikten sonra beslenme ve diyet uzmanlarýnýn iþbirliði içinde sizi ideal kilonuza getirir.
b. Spor salonlarý:
Kaslarý çalýþtýrýp geliþtirirken form tutmanýzý saðlayacak aletlerin bulunduðu bu salonlarda uzmanlarýn öngördüðü aletlerde ve bir program dahilinde çalýþýlýr. Bu program, dengeli beslenmeyle desteklendiði takdirde fazla kilolarý spor salonlarýnda atabilirsiniz. Zayýflama programý da uygulayan bazý spor salonlarýnda saðlýk taramasý isteniyor (ya da yapýlýyor) ve saðlýk durumunuza göre spor ve beslenme programýnýz hazýrlanýyor.
c. Enstitülerde mekanik zayýflama:
Enstitülerin zayýflama programlarýna giren mekanik aletler farklý iþlevleriyle vücudu sýkýlaþtýrýp biçimlendirmeyi hedefler. Bunu da adaleleri çalýþtýrýp yaðlarý yakarak, lenfatik drenaj uygulamasýyla toksinleri sürerek, ödemi çözüp vücuttan su atarak, bazýlarý da birden fazla iþlevi ayný zamanda uygulayarak yaparlar. Mekanik yöntemler dengeli beslenmeyle desteklendiðinde istenen sonuca ulaþýlýr.
d. Masajla zayýflama:
Çok çeþitli masaj yöntemleri var, bunlardan lenfatik drenaj toksinleri vücuttan sürerek toparlanma saðlýyor. Akupressür (baský masajý) ise stres noktalarýna uygulanarak, sakinleþtirici etkisiyle fazla kilolarýn birikimine karþý çýkýyor. Masajlarda sýkýlaþtýrýcý kozmetik ürünleri veya aromatik yaðlarýn kullanýlmasý masajýn zayýflama rejimlerindeki etkisine destek oluyor. Masajlar tek baþýna vücudun biçimlenmesinde, kaslarýn toparlanmasýnda ve selülit tedavilerinde etkili. Dengeli beslenme ile birlikte uygulandýðýnda kilo verirken vücudun biçimlenmesini saðlar.
5. Yosunla zayýflama:
Yosunun çok çeþitli kullanýmlarý var: Yosun maskeleri, yosun sargýlarý, yosun banyolarý, yosun haplarý gibi. Yosunun bulunduðu ortamda zehiri yokeden etkisi, vücuttan toksinleri sürmek için ideal. Ayrýca mineral açýsýndan da çok zengin bir madde. Yosunlar maske, sargý veya banyoda lokal olarak kullanýldýðýnda, kullanýldýðý bölgede sýkýlaþtýrýcý etkisi nedeniyle seans sonunda bir incelme saðlar. Düzenli uygulamalarla bu incelme uzun ömürlü olduðu için enstitülerin gözde kürlerinden biridir.
e. Kozmetikte zayýflama:
Kremler, jeller, yaðlar... Kozmetikte lokal etki yapan ürünlerin bir çoðunda kafein gibi yaðlarý parçalayan; carnitine gibi yað asitleri üzerinde etki yaparak yaðlarýn parçalanmasýný hýzlandýran aktif maddeler, sarmaþýk ve yosun gibi ödem çözücü ve su tutulmasýný önleyen bitkiler, E vitamini gibi hücre yenileyici, C vitamini gibi cildi pürüzsüzleþtiren vitaminler bulunuyor. Kozmetikler, zayýflama rejimlerinde ve her istendiði, ihtiyaç duyulduðu zamanlarda cildi ve vücudu toparlamakta etkilidir.
f. Diyet ürünlerinin rolü:
Eðer kilolarla savaþmakta zorlanýyorsanýz, diyet ürünleri zayýflama rejimlerinde size destek olur. Rejim yapmýyorsanýz bile zor anlarýnýzdaki yeme arzunuzu bastýrarak stres yaratmadan kilo almanýza engel olurlar. Fazla kilolardan kurtulmak uðruna stres altýna girmemek için onlardan yararlanabilirsiniz..
SONUÇ
Zayýflama yöntemleri adý altýnda birçok uygulama yapýlýyor. Ancak her uygulamanýn uzmaný tarafýndan ve dengeli beslenmeye destek vermek amacýyla yapýlmasýna dikkat edilmeli. Fiziksel ve psikolojik saðlýðý tehdit edecek açlýk rejimlerinden kaçýnýlmalýdýr.
Verilen kilolarýn geri alýnmamasý için 3 yol:
· Vücudun yapýsýna göre bir diyet uygulanmalý ve bu diyet bozulmamalý. Uzmanýn rejimine mutlaka uyulmalý ve hiçbir koþulda diyet bozulmamalý.
· Normal hayata geçiþ diyeti uygulanmalý. Eðer birden eskisi gibi beslenmeye baþlanýrsa vücut verdiðini fazlasýyla alýr ve bir dahaki diyete kendini hazýrlayarak yediðinizi depolar. Diyetten sonra normal beslenmeye yumuþak geçiþ dönemi þarttýr.
· Kiþi diyet sonrasý iki ay ayný kiloda kalmalýdýr. Ancak diyetten sonraki iki ayda bir kilo alýrsa bu sorun yapýlmamalýdýr; zira alýnan bu bir kilo ile vücut yeni kilosuna uyum saðlamaya baþlamýþ demektir.