Sigarayý býrakmanýn yollarý
En az Eroin ve Kokain kadar baðamlýlýk yapan bir uyuþturucu olan nikotin tütünün içinde bulunur. Hiç alýnmamasý önerilmekle birlikte normalden fazla alýndýðýnda nefes alýp verme kaslarýný felç ederek insaný öldürebilir. Ancak sigara içerken daha küçük dozlarda alýndýðýndan vücut bu maddeyi atabilir; bu nedenle sigara insaný hemen öldürmez. Dumaný içinize çektiðinizde nikotin ciðerlerinize taþýnýr, çabucak kan dolaþýmýna karýþýr, kalbe ve beyne gider. Nikotinin ilk dozu kiþiye uyanýklýk hissi verir, sonrakiler ise sakinlik ve rahatlama hissi getirir. Nikotin, kalbi, damarlarý, hormon sistemini, vücut metabolizmasýný ve beyni etkiler. Kalp atýþýný dakikada 2-3 atýþ arttýrýr. Vücut sýcaklýðýný düþürür ve bacaklar ile ayaklardaki kan dolaþýmýný yavaþlatýr.
Sigara dumanýnda Hava pasajlarýný ve ciðerleri rahatsýz eden kimyasallar vardýr. Bunlarý içinize çektiðinizde vücut öksürerek kendini korumaya çalýþýr. Sabah öksürüðü ise farklý bir sebepten doðar. normalde hava geçiþlerinde siller bulunur, bunlar yabancý maddelerin ciðere girmesini engellemek için dýþarý doðru hareket ederler. Duman, bu süpürme iþlemini yavaþlatýr, bu sebeple de dumandaki bazý zehirli maddeler ciðerde kalmaya devam eder. Fakat insanlar uyuyunca bu siller iyileþerek yeniden çalýþmaya baþlar. Kiþi uyanýnca da daha önceki Günden kalan zehirli maddeleri atabilmek için ciðerler harekete geçer. Ancak sürekli sigara içilmesi sillerin hareket kabiliyetini öldürdüðünden Havadaki bakteriler ve virüsler çok daha kolayca ciðerlere girebilir.
Neden Býrakmalý?
Ýnsanlarýn sigarayý býrakma nedenleri arasýnda Saðlýk birinci sýrayý almaktadýr. Sigara Akciðer Kanserinin yaný sýra, aðýz, gýrtlak, böbrek, pankreas ve Rahim Kanserine de yol açmaktadýr. Sigara içenlerin kalp krizi geçirme riski, içmeyenlerin iki katý kadardýr. Sigara alýþkanlýðý, Damar Sertliðinin de temel sebeplerinden biridir. Bunun dýþýnda kronik bronþit ve pek çok solunum yoyu hastalýðýna da yol açmaktadýr. Bayanlar için baþka riskler de sözkonusudur. 35 yaþýn üzerindeki sigara içen ve doðum kontrol hapý kullanan bayanlarda kalp krizi riski çok yüksektir. Düþük yapma ve normalden küçük bebek doðum riski de fazladýr. Ayrýca, sigara içenler sadece kendi saðlýklarýný deðil, çevrelerindeki insanlarýn saðlýklarýný da riske atmaktadýrlar.
Sigarayý býrakmakla Elde Edilecek Yararlar Þunlardýr:
Sigarayý býrakanlar içmeye devam edenlerden daha uzun yaþar. Sigarayý býrakmak, akciðer kanseri, kalp krizi, kronik akciðer hastalýklarý ve solunum yolu hastalýklarýna yakalanma riskini azaltýr. Sigarayý býrakanlarýn saðlýkla ilgili þikayetleri azalýr. Yiyeceklerin tadýný ve kokusunu çok daha iyi almaya baþlarlar. Kendilerini çok daha iyi hissederler, eðer bu enerjiyi düzenli yürüyüþler veya baþka türlü bir spora dönüþtürmeyi baþarýrlarsa düzenli spor yapmanýn getirdiði baþka avantajlarý da elde edebilirler. Bu, sigarayý býrakýnca alýnabilecek kilolarla ilgili sorunlara da çözüm getirmiþ olacaktýr. Ayrýca, sigara içmek maliyetli bir iþtir. Sigarayý býrakýnca, bu masraf sona ermiþ olacaktýr.
Nasýl Býrakmalý?
Sigarayý býrakabilmek için üç basamaðý geçmek gerekir:
1) Karar verme, 2) Hazýrlanma ve 3) Devam etme.
1• Karar Verme
Neden býrakmak istediðinizi düþünün. Herkesin kendine göre sebepleri vardýr. Býrakabilmek için gerçekten istemeniz gerektiðini unutmayýn. Eðer daha önce birkaç kez býrakmayý denediyseniz. Bilirsiniz ki insan yeniden baþlamak için binlerce anlamsýz, gerçekte hiç de mantýklý olmayan birçok bahaneyi akla yatkýn hale getirir ve tekrar baþlar. Bunu engellemek için motivasyonunuzun çok iyi olmasý gerekir. Kendinizi böyle bir baþarýsýzlýktan alýkoymak için býrakma nedenlerinizi kendi sözcüklerinizle kaðýda dökün. Dayanamayacaðýnýzý düþünüp tekrar baþlamayý istediðinizde önce bunlarý okuyacaðýnýza kendinizi ikna edin. Eðer daha önce býrakmayý denediyseniz neden tekrar baþladýðýnýzý da yazabilirsiniz. Tekrar baþladýðýna piþman olmayan insan yoktur. Ama þunu da akýlda tutmakta yarar var: Ýlk iki haftadan sonra dayanmak çok daha kolaylaþýr ve yeniden baþlama olasýlýðý büyük ölçüde azalýr.
2• Hazýrlanma
Bunun için aþaðýdaki faktörleri göz önünde bulundurmak gerekir:
• Ne kadar zamandýr sigara içiyorsunuz?
• Günde kaç tane içiyorsunuz?
• Sizi sigara içmeye iten nedenler nelerdir?
• Düzenli bir plana göre mi içiyorsunuz, yoksa deðiþken mi?
• Sabahlarý çok yoðun sigara içme isteði duyuyor musunuz?
• Daha önce býrakmaya çalýþtýnýz mý?
• Býrakýrken neden sorunlar yaþadýnýz?
Sigarayý býrakmak neden zordur?
Mark Twain “Sigarayý býrakmak kolay, ben bunu bin kere yaptým” demiþ. Belki siz de defalarca býrakmaya çalýþtýnýz. Neden bu kadar zorlandýðýnýza bakalým. Sigara iki tip baðýmlýlýk yapar. 1-Fiziksel baðýmlýlýk, 2-Psikolojik baðýmlýlýk. Fiziksel baðýmlýlýðýn sebebi nikotindir. Sigara, içildikten sonra mutluluk uyandýrdýðýndan hemen hemen tüm sigara içenler gitgide içtikleri miktarý artýrma eðilimindedirler. Sinir sistemi nikotine adapte oldukça içilen miktar artar, böylece kandaki nikotin miktarý da artar. Daha sonra belli bir düzeye eriþince, tiryaki bu düzeydeki nikotin miktarýný saðlamak için sigara içmeye devam eder. Sigarayý býrakmaya çalýþtýðýnýzda vücudunuz hem fiziksel olarak nikotinin eksikliðine reaksiyon gösterir, hem de diðer yandan psikolojik olarak bir alýþkanlýktan kurtulmanýn zorluðuyla yüzyüze kalýrsýnýz. Ýkisini birden göðüslemek oldukça zor bir iþtir.
Nikotin eksikliði sebebiyle þu semptomlar görülebilir:
Depresyon, sinir bozukluðu, kýzgýnlýk, hassasiyet, uyuma güçlüðü, konsantrasyon bozukluðu, baþaðrýsý, yorgunluk, iþtah artýþý. Bu semptomlar kiþiyi yeniden sigaraya baþlamaya sevkeder, çünkü nikotin seviyesi eski düzeye çýkýnca semptomlar kaybolur. Semptomlar son sigaranýzdan sonra 48 ila 72 Saat içerisinde doruða çýkacaktýr. Daha sonra azalarak birkaç Gün ila birkaç hafta sürebilir.
Bütün sýkýntýlara raðmen, bu güçlüklere katlanmak için pek çok sebep vardýr ve sigarayý býraktýðýnýz için asla piþman olmazsýnýz.
Öte yandan, psikolojik baðýmlýlýðý aþmak belki de iþin daha zor kýsmýdýr. Edinilen alýþkanlýklarý ortadan kaldýrmak kolay deðildir. yemekten sonra, çok yorulduðunuzda, stresli olduðunuzda, keyifli olduðunuzda, Arabaya bindiðinizde, sabah uyandýðýnýzda vb. siz tüm bu durumlarla ilgili, kafanýzda baðlantýlar kurdunuz. Artýk bu gibi durumlarda otomatik olarak sigara yakmak gibi bir alýþkanlýk edindiniz. Býrakýrken bu baðlantýlarý kýrmanýz gerekecektir. Bunun için en iyi yöntem, bir süre için eski alýþkanlýklarý deðiþtirmeye çalýþmaktýr.
Býraktýktan sonra vücudunuzda neler deðiþecek?
• Eðer rejim yapýyorsanýz; hiç zorlanmayacaksýnýz. Kendinizi tutabilirseniz, kilo almazsýnýz. Rejim yapanlar, bu konuda deneyimli ve avantajlýdýr. Sigarayý býrakýnca kendinizi çok daha enerjik hissedeceksiniz. Üþenmeyin, spora baþlayýn. En kolayý yürüyüþ yapmaktýr. Eðer sigarayý býrakmanýzý destekleyen birileri varsa, onlardan size eþlik etmesini isteyebilirsiniz.
• Eðer rejim yapmýyorsanýz (veya yapamýyorsanýz); belki de iradenize hakim olamadýðýnýzý düþünüyorsunuz. Sigarayý býrakan biri, yemek yerken de kendini kontrol edebilir. Siz çok daha zor bir iþi baþaracaksýnýz. Ýkisini bir anda yapamam diyorsanýz; bir iki kilo alýrým diye kaygýlanmayýn. Bu kilolarý sonra verirsiniz. Böylece kendinize hakim olabildiðinizi kanýtlayacak, gerçekten istemenin ve kararlý olmanýn ne kadar önemli olduðunu göreceksiniz.
Sigarayý býrakýnca vücutta ne gibi deðiþiklikler meydana gelir?
• 20 dakika sonra: Kandaki karbondioksit seviyesi normale döner.
• 8 saat sonra: Kandaki karbondioksit seviyesi normale döner
• 24 saat sonra: Kalp krizi riski azalmaya baþlar
• 2 hafta – 1 ay sonra: Dolaþým düzelmeye baþlar. Akciðerlerin kapasitesi %30 artar.
• 1 – 9 ay sonra: Öksürme, yorgunluk, nefes darlýðý azalýr. Ciðerlerdeki siller normal iþlevlerini yapabilir hale gelir. Siller ciðerleri temizleyerek enfeksiyon riskini azaltýrlar.
• 1 yýl sonra: Koroner kalp rahatsýzlýklarý riski sigara içenlerin yarýsý kadardýr.
• 5 yýl sonra: Kalp krizi riski sigara içmeyenlerle ayný düzeye iner.
• Sigarayý býrakmanýn sosyal açýdan saðlayacaðý faydalar: Kontrolün kendinizde olduðunu, iradenizin ne kadar kuvvetli olduðunu hissedersiniz. Kendinize güveniniz artar. Daha saðlýklý görünürsünüz. Aileniz daha saðlýklý olur. Egzersiz yaparken zorlanmadýðýnýz için daha sportif olursunuz, bu da görüþünüzü deðiþtirir.