Kolestrole ne kadar önem veriyorsunuz ve bu konuda besinlerinizi seçerken ne kadar dikkat ediyorsunuz. Ýþte bu konuda önemli bir bilgi daha...
Kolesterol konusunda insanlar kandýrýlmaktadýr. Söz konusu olgu; ilaç þirketleri ve kolesterol düþüncesinden doðrudan veya dolaylý faydalanan bireyler tarafýndan desteklenmektedir. Bu konuda hekimlerimizin de çoðu bu günaha bilerek, ya da bilmeyerek katkýda bulunmaktadýr. Neyse ki Türkiye’de bir avuç bilim adamý mevcut tahribata karþý çýkmaktadýr. Bunlarýn baþýnda bültenimizin yazarlarýndan Biyolog Mevlut Durmuþ gelmektedir. Geçenlerde Hayy Kitap yazarýmýzýn kolesterolle ilgili 4. kitabýný yayýnladý. Durmuþ ‘Kolesterol ve Akýl Oyunlarý’ isimli kitabýnda en az yarým yüzyýldýr insanlara zarar veren ‘Kolesterol-Kalp hastalýðý’ teorisini kendi çalýþmalarý bilimsel makalelerin eþliðinde, deyim yerindeyse ‘paramparça’ ediyor. Bültenimizin bu sayýsýnda ilgili kitabýn önemli bir bölümünü yayýnlýyoruz.
Akýl oyunlarý da, akýl tutulmasý
kadar ilginç bir kavramdýr…
Fakat akýl oyunlarýnýn ilginç bir özelliði vardýr.
Akýl oyunlarýný
sadece insanlar oynayabilir.
Diðer canlýlar akýl oyunu oynamaz!
'Kolesterol ve Akýl Oyunlarý' kitabýndan....
Yaðlý besinler, iyi dediðimiz HDL-kolesterolü nasýl yükseltir?
Kolesterol konusunda gizli paradokslarýn açýklanýyor, tek tek ortaya çýkýyor olmasý, kolesterol ve yaðlarý tek parametrede suçlayan araþtýrmacýlarý gelecekte çok kötü üzecek gibi görünüyor[1]. Çünkü bilim ‘nasýl’ sorusunu sormayý unuttuðunda, bizce artýk bilim olmaktan çýkmýþtýr. Ve günümüzde bilim, sorgulamaktan uzak, kapitalizme dayalý, dedikodulara ve söylemelere göre yapýlmaktadýr… Balýk yaðý, yumurta, et, tam yaðlý süt, tereyaðý, fýndýk, fýstýk, ceviz, badem gibi besinler, önceleri size söylenenlerin tam tersine HDL-kolesterolünüzün yükselmesi için gerçekten de iyidir[2]…
Günümüzde hala, söz konusu besinsel yaðlarla, kan yaðlarýnýn arttýðýný söyleyenler ise ya uluslararasý bilimsel yayýn dedikodularýnýn kurbanýdýr ya da bilerek isteyerek, kasten kendi çýkarlarýný korumak adýna yalan söylüyordur… Bu durumu açýklamanýn baþka bir yolu olsun isterdim fakat maalesef yok. Çünkü çoðu bilim adamý dýþarýdan gelen yayýnlarý okuyorlar ve okuduklarý üzerinden karar veriyorlar. Çoðu araþtýrmacý 'gözlem', ‘deney’ ve ‘deneysel kontrol’ kavramýný unutmuþ durumda.
Þüphe ve sorgulama yok...
Þüphe ve sorgulama olmadan bilim adamý olunabilir mi, o ayrý bir tartýþma. Fakat yýllardan beri yumurtayý yasaklayýp, sonra durumun hiçte göründüðü gibi olmadýðýný anlamak, hem bilim adamlarýnýn kendileri açýsýndan, hem de olanlarý insanlara açýklamak açýsýndan oldukça kötü bir durum olsa gerek.
Bilim böyle bir duruma nasýl düþürülebilir?
Bu durumda insanlarýn bilim adamlarýna ve doktorlara güvenmelerini nasýl beklersiniz? Yarýn kolesterolü yüksek sýradan bir insan gidip günde 1-2 kilo kýrmýzý et yedikten sonra kolesterolünün artmadýðý tam tersine düþtüðünü görürse, kendisine kýrmýzý eti yasaklayan bilim adamlarýna bir daha güvenir mi dersiniz?
Biliyor musunuz karaciðer hücreleriniz çok ciddi zarar görmemiþse, bütün yaðlý yiyecekler az veya çok mutlaka kandaki HDL-kolesterolü yükseltir! Yani bütün yaðlý besinlerin kan yaðlarýný yükselttiði, HDL-kolesterolü düþürdüðü koca bir yalandýr!
Ve bu bilimsel kýlýfa büründürülmüþ, gizlenmiþ bir yalaný anlayabilmenin mantýksal kurallarý bellidir.
Lipit (yað) taþýyan farklý partiküllerin (parçacýklarýn) bazýlarý hücre içinde, bazýlarý hücre dýþýnda yani kan damarlarýnda dolaþýrken oluþur. Hücre içi partikül oluþum ve kandaki oluþum birbirinden çok ama çok farklýdýr. Fakat maalesef ‘yaðlar suçlu’diyen bazý dostlarýmýz, partikül oluþumlarýndaki bu farklý durumu bir türlü göremez.
Kötü olarak tanýmladýðýmýz partiküller (VLDL, LDL) hücre içinde oluþurlar ve kana verilirler. Yine kötü olarak tanýmladýðýmýz LDL partikülleri kanda dolaþýrken sürekli küçülürler (küçük LDL).
Ýyi olarak tanýmladýðýmýz HDL ise tamamen hücre içinde oluþmaz. Hücre dýþýnda olgunlaþmak ve büyümek zorunda olan bir partiküldür. Yani bu partiküller tamamýyla hücre içinde oluþmazlar, (HDL) hücre yüzeylerinde bulunan yaðlarý ve farklý kanallardan (besinsel) gelen yaðlarý kullanýrlar. Kýsaca hücre yüzeyinde önceden oluþmuþ kolesterolünüz yoksa ve yeteri kadar farklý lipoproteinlerden gelen kolesterol ve yað asitleri yoksa, HDL ve HDL kolesterol oluþamaz…
Kötü kolesterol taþýyýcýsý LDL partikülü ve iyi kolesterol taþýyýcýsý HDL partikülü birbirinden zýt þekilde oluþurlar… Yani kötü olarak bildiðimiz LDL partikülü ve LDL-kolesterol hücre içindeki yaðlarla oluþur, olgunlaþýr ve daha sonra kan damarlarýna geçer…..
Fakat bu durum iyi kolesterol taþýyýcýsý olarak bildiðimiz HDL partikülü için geçerli deðildir… HDL partikülü ve HDL-kolesterol tamamen hücre içinde oluþmaz. Tam tersine HDL partikülünün çoðunluðu kanda oluþur, yani HDL partikülü hücre dýþýnda oluþmak, lipitlerini hücre dýþýndan ve hücre yüzeyinden toplamak, ancak böylelikle olgun bir HDL partikülü olmak zorundadýr…Hücre içi kolesterol ve yaðlarýn, HDL partikülüyle doðrudan bir iliþkisi yoktur... HDL partikül ve HDL-kolesterol düzeyi sadece hücre yüzeylerindeki (hücre zarlarý) ve farklý kanallardan (besin ve diðer partiküller) gelecek kolesterol ve yað asitlerine baðýmlýdýr...
Þekil .1: HDL partikülü oluþumu
HDL partikül oluþumunun büyük kýsmý hücre içinde deðil, kanda dolaþýrken gerçekleþir. Bunun için farklý kaynaklardan gelen lipitlere-yaðlara ihtiyaç vardýr. Farklý kaynaklardan gelen lipitler az ise HDL oluþumu yavaþlayacak, HDL partikülleri olgunlaþmayacak veya partiküller küçük kalacaktýr.[3
Ýþte bu nedenle hala kardiyoloji dünyasýnca yaðlarýn yasaklanýyor olmasýnýn bilimsel bir temeli yoktur. Kardiyologlar ilerleyen zamanlarda çok zor durumlara düþecektir ve kardiyoloji bilimine duyulan güven sarsýlacaktýr...
Günlük kalori ihtiyacýnýzýn (1500-2000 kalori) çoðunu hiç çekinmeden yaðlardan ve yaðlý besinlerden oluþturduðunuz, karbonhidratlardan gelen kaloriyi (beyaz ekmek, þeker, makarna vs) azalttýðýnýz takdirde kan yaðlarýnýz yükselmeyecek, tam tersine azalacaktýr. Önemli olan kendiniz için belirlenen kalori miktarýný aþmamaktýr.
Yapmanýz gereken sadece bir beslenme uzmanýna gidip günlük kalori ihtiyacýna göre, karbonhidratlardan biraz uzakta duran; yaðlý, etli, vitaminli, proteinli bir diyet listesi hazýrlamaktýr...
Bilim adýna dedikodu yapmayýn, yalan söylemeyin…
Gerçekten yüreðiniz yetiyorsa, bilimsel araþtýrma cesaretiniz varsa deneyin ve kendi gözlerinizle görün!…
Mevlüt Durmuþ
Uzm. Biyolog
Kaynak ve Dipnotlar
- Mevlüt Durmuþ (2009). Kolesterol ve Akýl Oyunlarý. Hayy Kitap. Acil Serisi.
- http://www.beslenmebulteni.com/ Prof. Dr. Ahmet Aydýn
- Gary F. Lewis, Daniel J. Rader (2005). New Insights Into the Regulation
of HDL Metabolism and Reverse Cholesterol Transport. Circulation Research.
2005;96:1221 (Þekil deðiþtirilerek alýnmýþtýr)