Kýzamýk hastalýðýnýn önemi ve tehlikesi herkesler tarafýndan gayet iyi bilinmektedir. Birçok hastalýkta olduðu gibi bu hastalýktada önlemler mevcut ve hastalýk için etkili bir aþý geliþtirilmiþtir. Kýzamýk aþýsý bu yazýdaki konumuz olacak.
Aþý dönemi öncesinde milyonlarca ölüme neden olan kýzamýk, bugüne kadar bilinen en bulaþýcý hastalýktýr. Dünya Saðlýk örgütü verilerine göre, günümüzde tüm dünyada kýzamýk nedeniyle ölen çocuk sayýsý, tek baþýna baþka bir enfeksiyonun yol açtýðý ölümlerden daha fazladýr. Küresel baðýþýklama programlarýyla her yýl 70 milyon kýzamýk vakasý ve 2 milyon ölüm önlenebiliyorsa da, her yýl halen 30 milyondan fazla vaka ve yaklaþýk 1 milyon ölüm görülmektedir. Canlý kýzamýk aþýsýnýn bulunmasýndan sonra kýzamýk kontrol altýna alýnmýþ, ama henüz tamamen ortadan kaldýrýlamamýþtýr.
Kýzamýktan korunmanýn bilinen tek yöntemi aþýlamadýr. Kýzamýk aþýsý etkin ve güvenilirdir. 1970 yýlýndan bu yana ülkemizde aþýlama yapýlmaktadýr. Kýzamýk aþýsýnýn hayat boyu baðýþýklýk oluþturduðu kabul edilir. Koruyuculuk yapýldýðý zamana baðlý olarak deðiþim gösterir. 2006 yýlýndan bu yana ilk doz kýzamýk aþýsý 12. ay, ikinci doz aþý ilköðretim 1. sýnýfta yapýlmaktadýr. Bir süredir kýzamýk aþýsýnýn kabakulakla birlikte yapýlmasý gündemdedir.
Kýzamýk aþýsý, kurutulmuþ bir aþýdýr ve toz þeklinde saklanýr. Distile su ile karýþtýrýlýp deri altý yoluyla 0,5 ml uygulanýr.
Aþýlanan çocuklarýn %5-15’inde aþýdan 6-11 gün sonra 1-3 gün süren 39°C ve üzerinde ateþ ve daha az bir oranda döküntü olabilir. Kendiliðinden düzelen bu durumda özellikle havale eðilimi olan çocuklara ateþ düþürücü verilmesi önerilmelidir.
Canlý aþýlarýn yan etki oluþturduðu durumlarda kýzamýk aþýsý uygulanmamalýdýr. Yumurta allerjisi olanlara kýzamýk aþýsýnýn duyarsýzlaþtýrma yöntemi ile yapýlmasý uygundur. Hafif üst solunum yolu ve mide iltihabý gibi hastalýklarda aþýnýn ertelenmesine gerek yoktur