Günümüzde Hayvanlardan Ýnsanlara Bulaþan Tehlikeli Hastalýklar
Hayvanlardan insanlara bulaþan kuþ gribi, deli dana hastalýk, Kýrým-Kongo kanamalý ateþli, SARS ve þarbon gibi tehlikeli hastalýklar, son yýllarda ülkemizle beraber neredeyse tüm dünyada endiþeli ve korku yaratýyor. Küreselleþme süreçleri de bu hastalýklarýn bazýlarýný bölgesel olmaktan çýkýp tüm dünyaya yayýlmalarýna da yol açýyor. Tüm Dünya ya yayýlan tür atlayýcý hastalýklarla mücadele etmek artýk ulusallýktan çýkarak uluslar arasý boyut kazanmýþ bir durumda. Bu nedenle Dünya Saðlýk Örgütü ,Birleþmiþ Milletler ,Dünya Hayvan Saðlýða Örgütü (OIE), ile Avrupa Birliði ve benzeri uluslararasý örgütlerin iþbirliði zorunlu hale gelmektedir. Son zamanlarda Ülkemizde görülen kufl gribi vakalarýnýn önlenmesi için ulusal planlarda Tarým ve Saðlýk Bakanlýklarýnýn verdiði mücadele yanýnda, uluslararasý destekler de bunun bir ispatý olsa gerek. Ýnsandan hayvana geçen hastalýklar bir yandan insan ve hayvan saðlýný tehdit ediyor iken, bir yandan da , gereken önlemler alýnmadýðýnda taktirde turizmden ticarete kadar birçok alanda tehlikelere yol açýyor,Tüm ülkelerin ekonomi ve huzurunu da etkileyebiliyor.
Bu tür hastalýklar, her ne kadar daha çok hayvanlardan insanlara bulaþma yönünde olsa da, Dünya Saðlýk Örgütü bu hastalýklarý, “omurgalý hayvanlar ve insanlar arasýnda doðal olarak taþýnabilen (bulaþýcý)hastalýklar ve enfeksiyonlar” olarak tanýmlýyor.
Çaðýmýz insanlarý daha çok yukarýda bahsedilen birkaç öncelikli hastalýktan haberleri olsa da, hayvanlardan insanlara bulaþan, hastalýklar 250’nin üzerinde olduðu biliniyor. Hayvandan insana bulaþan hastalýklarla ilgili olarak bilinmesi gereken önemli bir nokta da, hastalýk etkenlerinden bazýlarýnýn yapýsal deðiþimler geçirerek hastalýk yapma potansiyellerinin daha da artmasýdýr
Örneðin, 1970’li tavuk vebas (yýllarda kufl gribi) insanlarda sadece göz nezlesine yol açýyordu.
Oysa bu zamanda bu hastalýk insan ölümlerine neden olabiliyor. Bununla da kalmayýp, insandan insana bulaþtýðý konusunda endiþeler de gündeme geldi. Özellikle kuþ gribine gribine yol açan virüsler içinde yer alan H5N1 tipinin, henüz salgýna yol açabilecek özellikte olmasa da insanlara daha kolay bulaþabilecek bir deðiþim(mutasyon) geçirdiði, bilim adamlarý tarafýndan son zamanlarda dile getiriliyor.
Yapýlan araþtýrmalar, Afrika ve Avrupa kýtasýnda kuþ gribine neden olan virüs tiplerinin, insanlarda hastalýk oluþturmaya en yatkýn tipler olduklarýný ortaya çýkardý.
Etkeni bir virus olan Kýrým-Kongo kanamalý ateþli de doðal dengenin bozulmasý sonucu, taþýyýcýsý olan kene türü aracýlýðýyla insanlarda ölümle sonuçlanan durumlarýn artmasýna yol açýyor.
Ülkemizde bu nedenle kaybettiðimiz insan sayýsýnýn 2002’den bu yana 50’nin üzerine çýkmasý da oldukça endiþelendiric bir durumi. Diðer bazý hayvandan insana geçen hastalýklar için de ayný durum söz konusudur.