Ýnsanlarda Oluþan Mantar Hastalýklarý
Mantar hastalýklarýna küçük bir mantar sebep olmaktadýr.Mantarlarýn Baþlýca þekilleri, "Ringworm" adý verilen ve vücut ve baþ derilerinde görülen mantar hastalýðý ile "Atlet ayaðý" olarak bilinen mantar hastalýðýdýr.
Mantarlar, yaþayan bir tür canlýlardýr. Bulunduðumuz ortamlarda ve vücudumuzda bakteriler gibi bir çok mantar organizmasý bulunur. Bu mantarlar, uygun ve elveriþli ortamý bulduklarý zaman vücutta faaliyete geçerler ve hastalýða sebep olurlar.
Tinea corporis( temriye), Tinea cruris ( kasýk mantarý), Tinea pedis ( ayak mantarý), Tinea capitis ( saç mantarý), Tinea ungium ( saç mantarý) gibi birçok özel mantar infeksiyonlarý vardýr.
Çoðu vakada hayat tehdit edici deðildirler.
a. Interdigital tip: En sýk görülen tiptir. Parmak aralarýnda çatlaklar, kýzarýklýklar, kaþýntý bazen de akýntý ile karakterizedir. Bu tipin biraz daha dermise doðru ilerlemesi ile ülseratif tip oluþabilir. Ayrýca parmak aralarýna mantar hastalýðýnýn üzerinde bakteriyel infeksiyon oluþmasý Ýnfekte Tinea pedis adý verilen oldukça aðýr bir klinik tabloya neden olur.
b. Kronik hiperkeratotik veya kuru tip: Hafif eritemli (kýzarýk) bir zemin üzerinde özellikle ayaðýn dýþ yan yüzeyinde ve topuklarda ince beyaz çizgilenmelerle karakterizedir.
c. Veziküler tip: Ýçi sývý dolu küçük kabarcýklar ile karakterizedir. Bazen bu lezyonlar ilerleyip daha büyük büllere neden olur, bu büllerin patlamasýyla da erozyonlar ortaya çýkar.
GÖRÜNÜMÜ NASILDIR?
Vücuda yerleþen mantar hastalýklarýnýn iç içe geçmiþ halkalar halinde, kepeklenen ufak su kabarcýklarý bulunan kýrmýzý lekeler þeklinde ortaya çýkabildiðini belirten Dr. Uygur, þöyle konuþuyor:
“Vücuttaki hafif kaþýntýlar da mantar hastalýðýnýn belirtileri arasýnda yer alýyor. Yine gövdede yerleþen ve halk arasýnda sam yeli olarak bilinen hastalýk da bir mantar hastalýðýdýr. Ama bu hastalýða yol açan mantarlar yukarýda bahsedilenlerden farklýdýr. Bunlar gövde, sýrt, kollarda kýrmýzý, kahverengi ya da beyaz lekeler þeklinde görülürler.”
Mantarlar bu bölgelerin dýþýnda cinsel organlarda da yerleþebiliyor. Bu durumda en belirgin yakýnmanýn kaþýntý olduðunu vurgulayan Dr. Tülin Uygur, “Uyluðun üst iç kýsýmlarýnda keskin kenarlý kýrmýzý kahverengi sýnýrlarýnda ufak su dolu kabarcýklar bulunan lekeler þeklinde ortaya çýkarlar. Giderek etrafa doðru geniþleme eðilimindedirler” diyor.
Mantarlar için en elveriþli ortamlar nelerdir
Mantarlar en çok nemi severler. Nemli, hava almayan ve en önemlisi temiz olmayan vücut bölgelerinde hemen yerleþirler. Üstelik sadece yerleþmekle kalmayýp, vücuda yayýlýrlar. Çok çabuk ürerler, kendilerine vücudumuzda geniþ bir yer edinmek için uðraþýrlar. Nemin yaný sýra mantarlarýn çok sevdiði diðer ortamlar da, piþik olan ve tahriþ olmuþ bölgelerdir.
Mantar hastalýðý bulaþýcý mýdýr
Hem de nasýl… Mantar hastalýðýnýn bulaþmasý son derece kolaydýr. Özellikle toplu kullanýmlara açýk mekanlarda kendilerine çok rahat yeni vücutlar bulurlar. Spor tesisleri, havuzlar, hamamlar, abdest alýnan yerler, okullar, güzellik-jimnastik salonlarý, plajlar vs. yani mantar hastalýðýna yakalanmamýz son derece kolaydýr. Ancak unutmamalýyýz ki bu hastalýktan kurtulmak da önemsediðimiz takdirde yine basit olacaktýr.
KÝMLERDE GÖRÜLÜR?
Herkeste görülebilmekle birlikte kasýk mantarý daha çok erkeklerde; saç mantarý ise daha çok çocuklarda görülür.
TANI NASIL KONULUYOR?
Mantar hastalýðýnýn tanýsý klinik görünüme dayanýlarak konuluyor. Tanýnýn kesinleþtirilmesi için dokudan kazýma yoluyla örnek alýnýyor. Bu örnek mikroskopta incelenerek mantarýn türü tespit ediliyor. Bazý tip mantarlarýn tanýsýnda wood lambasý denen özel bir ýþýktan tanýda yararlanýlýyor.
NEDENLERÝ NELERDÝR?
Enfeksiyona neden olan mantarlar; derinin nemli bölgelerini (örneðin; ayak / el parmaklarý arasý), kasýk ve derinin kývrým yaptýðý diðer vücut bölümlerini severler. Mantarlar; tarak, fýrça, þapka, havlu, yastýklarla taþýnabilmekte ayrýca duþ gibi nemli ortamlarda bulunmaktadýrlar.