Ayak Aðrýlarýnýn Sebeplerini Biliyor musunuz?
Ayaklarýmýz tüm vücut yükünü taþýdýðýndan dolayý hemen her spor dalýnda hýrpalanabilir. Atlama, yürüme, koþma iken eklemler ve baðlar tahrip olur. Örneðin koþarken ayaklar yere tam bastýðý anda ayaklarda yoðunlaþan kuvvet vücut kütlesinin 2-3 katýdýr. Bu büyük kuvvet dokular, ayakkabý ve zemin arasýnda daðýlýr. Bir koþucunun saatte 5000’den fazla adým attýðýný düþünürsek doðru bir koþu tekniðinden hafif bir sapmanýn bile ayakta aþýrý yüklenme yapabileceðini görebiliriz.
Ayakta oluþan zedelenmelerde ayaðýn anatomik özelliði, vücut aðýrlýðý, ayakkabýlar, spor yapýlan zemin, antrenman þekli ve tekniðine baðlý faktörler etkilidir.
ANATOMÝK FAKTÖRLER
Ayak yapýsýnda ufak bozukluklar bile uzun sürekli veya tekrarlanan yüklenmelere neden olur. Düztabanlýk (Pes planus) veya pence ayak (Pes cavus) gibi durumlarda ayak aðrýlarý sýk görülür.
ANTRENMANLAR
Antrenman hatalarý ayak yaralanmalarýnýn baþta gelen nedenlerindendir. Çok fazla antrenman yapmak, engebeli yerlerde koþmak veya koþu sýrasýnda zemin deðiþmesi en çok rastlanan antrenman hatalarýndandýr.
ZEMÝN
Spor sýrasýnda ayak yerle temas ederken bir þok dalgasý oluþur. Ayaðýn yerden destek aldýðý bu süre sprinterlerde 0.11 saniye, orta mesafe koþucularýnda 0.14 saniye, yüksek atlayanlarda 0.21 saniye kadardýr. Bu çok kýsa zaman süresinde oluþan þok dalgasýndan sonar kompresyon dalgalarý meydana gelir. Bu dalgalarýn zemin, ayakkabý ve ayak dokularý arasýnda daðýlmasý gerekir. Eðer zemin sertse ayaðýn korunabilmesi için ayakkabýlara çok iþ düþer. Ama çok yumuþak zeminde de þok dalgasýnýn gücünü engelleyeceði için baþka problemler ortaya çýkar. Mesela yumuþak kuma topuk batacaðý için ayak yerden kalkarken kayma olur bu da Aþil tendonunda zorlanmaya neden olur. Islak, buzlu ve kaygan yüzeylerin herbiri ayak, ayak bileði, diz ve tüm bacak kas ve baðlarýnda hasara yol açabilir. Yokuþ yukarý koþmak baldýr kaslarý ve Aþil tendonu kýsa sporcular için zorlayýcýdýr. Yokuþ aþaðý koþmalar ise diz eklemini zorlar ve aþýrý yüklenmelere neden olur.
AYAKKABILAR
Hemen bütün spor dallarýnda en önemli gereç ayakkabýlar. Ayakkabýlar ayaða gelen yükü vücudu koruyacak biçimde daðýtmalýdýr. Spor yapýlan zeminin sertliðine göre ayakkabý tabanlarý seçilmelidir. Mesela sert zeminlerde ayakkabýlarýn þok-emen özellikte olmasý gerekir. Ayakkabý ve zemin iliþkisi sporcunun yaralanmasý açýsýndan da son derece önemlidir. Yaralanma riski yüksek olan sporlarda ayakkabýlarýn stabilize edici kalitede olmasý gerekir.
VÜCUT AÐIRLIÐI
Aþýrý kilolar ayak dokularý üzerine daha fazla yük getirerek daha çabuk yorulmalarýna neden olur. Bu þekilde aþýrý kullaným yaralanmalarý ortaya çýkabilir. Aþýrý kullanmaya baðlý yaralanmalar bir yapýdaki dokunun mikroskopik yýrtýlmasý ve gözle belirlenemeyecek yaralanmalarýna yol açacak tekrarlayan normal veya normal dýþý hareketlerinden olur.