|
Vücutta normal iþlevlerin yürütülebilmesi için bütün hücrelerin sürekli oksijene gereksinimi vardýr. Bu sýrada ortaya çýkan karbondioksitin de vücuttan atýlmasý gerekir. Kan ve dokular arasýndaki oksijen ve karbondioksit deðiþimi kapiller damarlarda gerçekleþir. Ýçerisindeki oksijen ve besin maddeleri dokular tarafýndan kullanýlan kan toplardamarlar aracýlýðý ile kalbe gelir. Kalp pompa görevi yapan dört boþluktan oluþur. Septum adý verilen bir duvar kalp boþluðunu sað ve sol olmak üzere ikiye ayýrýr. Kanýn toplandýðý ilk bölüm sað atriyum (kulakçýk) olarak isimlendirilir. Ýnce duvarlý olan sað atriyumdan kan, triküspit kapak aracýlýðý ile daha kalýn adele yapýsýna sahip olan sað ventriküle (karýncýk) geçer. Sað ventrikül bu kaný pulmoner kapak aracýlýðý ile akciðerlere gönderir ve burada kanýn içerisindeki karbondioksit temizlenir, yerine oksijen eklenir.
 |
 |
1. Sað Koroner
2. Sol Ön Ýnen Dal
3. Sol Sirkumfleks
4. Superior Vena Kava
5. Ýnferior Vena Kava
6. Aort
7. Pulmoner Arter
8. Pulmoner Ven |
9. Sað Atriyum
10. Sað Ventrikül
11. Sol Atriyum
12. Ýnterventriküler Septum
13. Sol Ventrikül
14. Korda Tendinea
15. Triküspit Kapak
16. Mitral Kapak
17. Pulmoner Kapak
|
Yeniden oksijenlenen kan bu sefer kalbin sol tarafýndaki sol atriyuma gelir. Buradan mitral kapak aracýlýðý ile sol ventriküle ve oradan da aort kapaðý aracýlýðý ile vücudun en büyük atardamarý olan aorta atýlarak vücudun her tarafýna giden dallar aracýlýðý ile tüm dokulara ulaþýr. Kalbin sað ve sol tarafý ayný anda kasýlýr (sistol), ayný anda gevþer (diyastol). Diyastolde kalp boþluklarýna dolan kan sistol sýrasýnda akciðerler ve vücuda atýlýr.
Atardamar sisteminde vücuttaki toplam kanýn %10'u bulunur. Atardamarlarýn kalpten çýkan baþlangýç bölümüne aorta denir. Kalpten uzaklaþtýkça damarlarýn çapý küçülerek dokularda kapiller adý verilen ince kýlcal yapýlar biçiminde sonlanýrlar. Aorta ve büyük dallarý elastik yapýdadýr. Sistol sýrasýnda kalp kaný aorta içine atar, buna baðlý olarak da aort içinde basýnç yükselir. Ancak damarýn elastik ve esnek yapýsý sayesinde basýncýn istenmeyen seviyelere çýkmasý önlenir. Kalbin diyastol döneminde ise kan atýmý olmayacaðý için aort içindeki basýnç düþer ama yine de bir miktar kan bulunur. Böylece sistol sýrasýnda 90-140 mmHg arasýnda olan basýnç diyastolde 60-90 mmHg arasýnda seyreder. Her kalp atýþýnda bu durum tekrarlar ve böylece dokulara sürekli kan taþýnmýþ olur.
Kanýn taþýdýðý besin maddeleri, oksijen, çeþitli elektrolit ve hormonlar kapillerlerde dokular tarafýndan alýnýr. Bunlar kullanýldýktan sonra ortaya çýkan atýklar ise kana verilir. Kapillerlerden kan venöz sistem aracýlýðý ile geri döner.
Toplardamar sistemi dolaþýmdaki kanýn %75'ini taþýr. Çeþitli atýklarý içeren kaný kalbin sað atriyumuna getiren baþlýca iki ana ven vardýr. Superior vena kava olarak isimlendirilen ven baþ, boyun ve kollardaki kaný, inferior vena kava olarak isimlendirilen ven ise vücudun alt kýsýmlarýndaki kaný kalbe getirir. Venlerin de kalbe yaklaþtýkça çaplarý artar. Fazla miktarda kan taþýdýklarý için duvarlarý arterlerden daha incedir ve daha esnektirler.
Kalp kendi kendine elektriksel uyarý oluþturabilen bir yapýya sahiptir. Her kalp atýþý bu sistem tarafýndan baþlatýlýr, özel bir sistem aracýlýðý ile kalbin her tarafýna iletilerek kasýlma saðlanýr. Uyarý sað atriyum ile superior vena kava’nýn birleþme yerinde bulunan sinüs düðümünden baþlatýlýr, atriyum boyunca yayýlarak sað atriyumda trikuspid kapaðýn septal leafleti, koroner sinüs ve tendon todaro arasýnda kalan ve Koch trigonu olarak isimlendirilen üçgenin içinde yer alan atrioventriküler düðüme gelir. Buradan önce ortak bir demet halinde atriyumlardan ventriküllere geçer ve buradan her iki ventriküle daðýlýr.
|

1. Sinüs Düðümü
2. Atrioventriküler Düðüm
3. His Demeti
4. Sað ve Sol Dallar
|
|
Bu kadar karmaþýk bir yapýsý olan ve çok çalýþan bir organ sisteminde pek çok hastalýðýn görülmesi kaçýnýlmazdýr. Kalp ve damar hastalýklarý doðumsal olan (konjenital) ve sonradan ortaya çýkan (edinsel) hastalýklar olarak ikiye ayrýlýr:
Doðumsal kalp hastalýklarýnýn sýklýðý ortalama olarak 1000 canlý doðumda 8 kadardýr ve nüfusa oranlandýðýnda ülkemizde her yýl 12.000'e yakýn kalp anomalisi olan bebek doðmaktadýr.
Edinsel kalp hastalýklarý ise baþlýca romatizmal ve koroner kalp hastalýklarýndan oluþur. Geliþmiþ ülkelerde ender görülen romatizmal kalp hastalýðý çocukluk döneminde geçirilen romatizmal ateþin kalbi de etkilemesi ile oluþur.
|