Kurdeþen Hastalýðý Hakkýnda Herþey

Hemen hemen hiç saðlam deri aralýklarý býrakýlmadanbütün deriye yayýlan bir kýrmýzýlýkla birlikte düzensiz geniþ soyulma alanlarýnýn bulunduðu deri kýzarýklýðý. Bu kuru biçim, bu hastada sedef hastalýðýnýn bir ihtilatý olarak ortaya çýkmýþtýr.

NEDENLER

Bu yalýn hastalýðýn en ilgi çekici yaný, nedenleridir. Kurdeþenin pekçok nedeni vardýr:

— zehirleriyle etkiyen bazý canlýlar (denizanasý, örümcek, birçok böcek);

— özsularýyla etkiyen bazý  bitkiler(sarýmsak, ýtýr çiçeði, mazý aðacý, ýsýrgan otu);

— temas edildiðinde dalayýcý olan kimyasal maddeler (formol, ipeka, yerel uyuþturucular);

— bazý besi maddelerinin  yenmesi  (çiçek, çikolata, kabuklu deniz hayvanlarý, av hayvanlarý, yumurta, balýk, domuz eti);

--Fiziksel etkenler (sýcak, soðuk, morötesi ýþýnlar);

— fizyolojik durumlar (çaba harcama,yorgunluk, heyecan,adet dönemi ya da yaþdönümü durumu).

Isýrgan otu gibi bazý bitkisel maddeler, her zaman ýsýrgan otu yarasý tipinde bozunlar oluþtururlar. Çok sayýda baþka  bitkisel madde de baðýþýklýk mekanizmasýyla etki eder. Bir ya da daha çok deðiþik antijene karþý duyarlýða neden olan bir antijen-antikor çatýþmasý ortaya çýkar. Bu antijen antikor tepkimesi, deride histamin gibi kaþýntý yapan maddeler açýða çýkarýr. Serotorin de iþe karýþabilir. Son zamanlarda, olayý baþlatan maddenin histamin deðil, asetilkolin olduðu ayýrdedilmiþtir.

TEÞHÝS

Klinik belirtiler

Temel bozun hafifçe kabarýk, pembe renkli bir küçük deri çýkýntýsýdýr. Sözkonusu küçük deri çýkýntýlarýnýn birçoðu birleþerek kabarýk, iyice sýnýrlý, açýk pembe ya da süt beyaz renkte, kýrmýzý bir bölgeyle çevrili, yuvarlak ya da çok evrimli bir kýzarýklýk oluþturur. Bu sert plaklar geniþ geometrik biçimlerde düzenlenir. Kaþýntý ve yanmalarla birliktedirler; bazen plaklar dýþýnda yerleþen bu belirtiler, küçük deri çýkýntýsýnýn ortaya çýkýþma öncülük eder ve onun kaldýðý süre devam ederler. Hafif ya da tersine çok önemli ve hasta için dayanýlmaz olabilirler.

Bazý hastalarda bir bölgede ya da temas yerinde sýnýrlý kalan plaklar, öteki hastalarda genelleþebilirler. Bozunlar ya seyrek ve daðýnýk ya da sýk ve yoðun (þiddetli biçimlerde) olurlar ve her zaman aralarýnda saðlam deri aralýklarý býrakýrlar.

Çoðunlukla ateþ ve rahatsýzlýk duygusu bulunmazsa da, ciddi biçimlerde görülebilir, hattâ eklem  ya da karýn aðrýlarýyla birlikte olabilirler.

EVRÝM

Apansýzýn ortaya çýkan, ama genellikle çabuk geçen kurdeþen döküntüleri, iz býrakmadan silinirler.

Ama ivegen de olabilir ve birkaç saat, ‘hattâ birkaç gün sürebilirler. En ciddi durumlarda, birbiri ardýsýra ara vermeden 2-3 hafta sürerek süregen-leþebilirler. Bu durumda, nedenlerin titizlikle araþtýrýlmasý gerekir.

HASTALIÐIN ÖTEKÝ BÝÇÝMLERÝ

Ayný nöbetle ilgili çeþitli öðelerin görünümü genellikle aynýdýr. Bununla birlikte bu görünüm deðiþebilir ve kesecikli ya da sývý dolu büyük kese-cikli olabilir. Bazen, kurdeþen kanamalý olabilir.

Dev kurdeþen ya da öteki adýyla Quincke ödemi, beyaz ya da hafifçe pembe renkli, sert, apansýzýn ortaya çýkan, ama birkaç dakika ya da saatte yiten bir ödemdir. Bazen düðümsü olan bu kurdeþen, çoðunlukla geniþ’bir deri ya da mukoza alanýna yayýlýr. En ciddi biçimlerinden biri gýrtlak ödemidir.

AYIRICI TEÞHÝS

Özellikle olaðandýþý, kanamalý, sývý dolu büyük kesecikli ya da pigmentli biçimlerin teþhisi güçtür; çünkü purpuraya, deðiþik biçimler alabilen döküntüye ve pigmentli kurdeþene benzerler.

Çok ender görülen derin kurdeþen, düðümlü kýzartýyý, küçük deri çýkýntýlý kurdeþen ise, ilaç kökenli bir döküntüyü anýmsatýr.

Deri çizildiðinde görülen deri tepkileri de ayýrdedilmelidir. Bu olay, bazý kiþilerde derinin ovalandýktan 1-5 dakika sonra kabarýp kýzarmasý ve genellikle bir çeyrek saat sonra normale dönmesiyle yansýyan sürekli bir deri özelliðidir. Niteliði belirsiz olan bu olay, çeþitli uyarýcý etmenlerin etkisiyle deride histamin açýða çýkmasýna uyar. Çoðunlukla sinirli ve hormon bozukluklarý olan kadýnlarda görülür.

TEDAVÝ

Bir yandan kurdeþen sendromu tedavi edilirken, öte yandan da (gerekiyorsa) hastalýk nedenleriyle savaþýlmalýdýr.

Hastalýk, yerel tedaviden oldukça etkilenir: Hastayý rahatlatan sirkeli su, katranlý ya da mentollü eriyikler uygulanmasý.

Bu yerel tedaviyle, histamin karþýtý ilaçlardan ve þiddetli ivegen biçimlerde kortizon tedavisinden oluþan genel tedavi birleþtirilebilir. Aðýz yoluyla verilen kortizon, ciddi biçimlerde (Quincke ödemi) acil olarak damar yoluyla verilebilir.

Nedenlere yönelik tedavide alerjiye yolaçýcý etmenle savaþýlýr. Bu etmenin ortadan kaldýrýlmasý, özgül duyarsýzlaþtýrma ve olasý enfeksiyon odaklarýnýn araþtýrýlmasý, doðrudan doðruya etkili yöntemlerdir.

Ayrýca, özgül olmayan duyarsýzlaþtýrma yöntemi de denenebilir. Öte yandan, olasý barsak ya da. hormon bozukluklarý tedavi edilmelidir. Kaygý giderici, ruhsal durumu düzeltici ilaçlar, barbitürik asit türevleri ve yatýþtýrýcýlar, uygun biçimde kullanýldýklarýnda büyük yarar saðlarlar.