A,C ve E Antioksidan vitaminlerin genelde yaygýn olarak kullanýlmasýna raðmen hipertansiyon, diyabet, kalp ve damar hastalýklarý ve kansere karþý koruyuculuðu kanýtlanamadý. Amerika Birleþik Devletlerinde 83.639 týp doktorunun katýldýðý çalýþmada, düzenli olarak bu vitaminleri alanlar ile almayanlar arasýnda belirtilen hastalýklardan korunma açýsýndan bir fark bulunamadý. Bir baþka çalýþma yüksek düzey C veya E vitamini tüketiminin tüm nedenlerden ölüm oranýný hafifçe yükselttiðini de ortaya koydu. Yüksek düzeyde tüketilen A vitamininin, C ve E vitaminine göre beyin kanamasý ve felç riskini artýrdýðý ve kalp damar hastalýklarýna neden olduðu da rapor edilen bilgiler arasýnda (1).
Bu vitaminlerin yaþlanmayý yavaþlattýðý ve yaþlýlýktaki beyin fonksiyonlarýný koruduðuna dair genel inanýþ da ispatlanamadý. 55 yaþ üstü kalp-damar veya þeker hastalýðý olan hastalara 4.5 yýl boyunca verilen 400 IU E vitamininin bir geliþmeye neden olmadýðý ve bu hastalarda özellikle böbrekleri hiçbir þekilde korumadýðý da gösterildi.
Vücutta artan oksidan madde üretiminin bu hastalýklarla iliþkisi uzun zamandýr bilinmesine raðmen, vitaminlerin faydalarýnýn ispatlanamamasý iki noktaya iþaret ediyor; birincisi hastalýklarýn oluþ mekanizmalarý tahmin edilenden çok daha karmaþýk, ikincisi, antioksidanlar sadece oksijen kaynaklý radikalleri süpürüyor ancak daha tehlikeli olan nitrojen (azot) bazlý radikalleri süpürmekte yetersiz kalýyor. Bu nedenle fayda saðlamak yerine ya etkisiz kalýyor ya da zarar veriyor.
Doðal besinlerle alýnan vitaminler, diðer yararlý ve koruyucu maddelerle (nitrojen bazlý radikaller, oluþan DNA hasarýný tamir eden moleküller vb) birlikte alýndýklarý için daha bütüncül bir koruma saðlýyor. Bilimsel çalýþmalar hem oksijen hem nitrojen bazlý radikallere karþý korunmanýn ve yaþlanmanýn etkilerin azaltmanýn en iyi yollarýndan bir tanesinin, düzenli ve kaliteli uyku uyuyarak (karanlýk ortamda, eriþkinler için 5-6 saat), vücudun en güçlü koruyucu antioksidan salgýsý olan melatonin olduðuna iþaret ediyor (2).
1.Kamel NS, Gammack J, Cepeda O, Flaherty JH 2006 Antioxidants and hormones as antiaging therapies: high hopes, disappointing results. Cleve Clin J Med 73:1049-1056, 1058
2.Tan DX, Manchester LC, Terron MP, Flores LJ, Reiter RJ 2007 One molecule, many derivatives: a never-ending interaction of melatonin with reactive oxygen and nitrogen species? J Pineal Res 42:28-42
Rapor; Department of Cellular and Structural Biology, University of Texas Health Science Center, San Antonio, TX, USA.