Civanperçemi (Achillea millefolium); yöresel olarak akbaþlý, barsamaotu, binbiryaprakotu, marsamaotu, beyaz civanperçemi, sarý civanperçemi ve kandilçiçeði diye de anýlýr. Hayatýmýzdan ayrý düþünemeyeceðimiz bir þifalý bitkidir. Türkiye'de 40 kadar civanperçemi türü bulunmakta ve bunlarýn birçoðu kullanýlmaktadýr. Türlerine göre 5-100 cm yükseklikte, yapraklar yünlü gibi tüylü ve parçalý, çiçekleri ; beyaz, fildiþi beyazý, soluk sarý veya altýn sarýsý rengindedir. Çok yýllýk ve otsu bir bitkidir. Mavimtrak renkli bir uçucu yað taþýr. Bu uçucu yaðda azulen, limonen, sineol, borneol, pinenler, seskiterenler vardýr. Bitki çayýrlarda, dar tarla yollarýnda, yol kýyýlarýnda ve tahýl tarlalarýnýn kenarlarýnda kümeler halinde yetiþir. Güneþli havalarda çevresine aromalý keskin bir koku yayar. Aslýnda çiçekleri, güneþin en etkili olduðu saatlerde toplamak gerekir, çünkü o sýralarda eterli yaðlarý ve þifalý gücü doruk noktasýnda olur (Referans2: Prof. Dr.Turhan Baytop). Çiçekleri; betonicin, chamazulen içerikli uçucu yað, tanen, cumarine , millefolin ve özellikle potasyum içerikli mineraller içerir. Temmuz-eylül döneminde güneþli bir günde, çiçeklerin iki karýþ kadar aþaðýsýndan kesilir, demetler halinde gölge ve havadar bir yere asýlarak kurumaya býrakýlýr. Ýyice kuruyunca hava almayan kaplarda saklanýr. Terletici, idrar söktürücü, kan basýncýný (tansiyon) düþürücü, antiseptik, adet kanamalarýný dengeleyici, menopoz skýkýntýlarýný hafifletici, kan yapýcý, kan temizleyici, sindirimi destekleyici etkileri vardýr (Referans-3: N.Eröztürk)).
Civanperçemi - kanamalarý düzensiz bir genç kýz olsun, menopoz dönemindeki veya sonrasýnda olgun bir kadýn olsun, tüm kadýnlar için arada sýrada civanperçemi çayý içmek çok önemlidir. bazý genç kýzlarýn ve yetiþkin kadýnlarýn adet dönemlerindeki, genellikle sýrt aðrýlarý ve göðüslerin aþýrý duyarlýlýðý ile baðýntýlý aðrýlara karþý kullanýlýr. Civanperçemi, akla gelebilecek tüm konularda, dölyataðýný (rahim) en iyi biçimde etkiler. Yumurtalýk iltihaplanmasýnda 3-4 haftalýk bir kür þeklinde yapýlan, civanperçemi oturma banyolarýnýn daha ilkinde aðrýlar azalmaya baþlar ve iltihap yavaþ yavaþ gerilemeye baþlar. Bu banyolar ayný zamanda, dölyataðý (rahim) akýntýlarýnda ve genç kýzlarda görülen beyaz akýntýya da etkili olabilir.. Bu durumlarda ayrýca günde 2 bardak civanperçemi çayý da içmek gerekir. Adet kanamalarý bir türlü baþlamayan genç kýzlar da bu kürü uygulayabilirler. Rahatsýz edici vajinal kaþýntýlar, bitkinin kaynama suyu ile yapýlan yýkama ve oturma banyolarý sayesinde yok olabilirler. Miyomlar da (Kas yapýlý urlar), doktor kontrolünün olumlu bir sonuç vermesine kadar, uzunca bir süre her gün civanperçemi oturma banyolarý alýndýðýnda iyileþebilirler. (Referans1: M.Treben). Menopoz döneminde de kadýnlar sýk sýk civanperçemi çayýný anýmsamalýdýrlar. Bu durumda, iç huzursuzluðu ve daha baþka rahatsýzlýklarla karþýlaþmayacaklardýr. (Referans1: M.Treben)
Civanperçemi - Civanperçeminin en iyi biçimde ve doðrudan kemik iliðini etkilediðini ve orada kan üretimini düzene soktuðunu (kan yapýcý) özellikle belirtmek gerekir. Bu gücü sayesinde bitki, kemik iliði hastalýklarýnda, çay kürleri, banyolar ve tentür kullanýmý yolu ile yardýmcý olabilir. Mide kanamalarýnda ve basur (hemoroid) kanamalarýnda olduðu kadar, mide basýncý ve mide yanmalarýna karþý bitki çayý çok kýsa sürede baþarý saðlayabilir. Soðuk algýnlýklarýnda, sýrt veya romatizma aðrýlarýnda bitki çayý elden geldiðince sýcak olarak içilmelidir. Bitki çayý böbreklerin düzenli çalýþmasýna yardýmcý olur, iþtahsýzlýðý giderir, gazlarý ve mide kramplarýný, karaciðer düzensizliklerini, mide ve baðýrsak kanalý iltihaplarýný iyileþtirmeye yardým eder ve baðýrsak beze çalýþmalarýný düzenleyerek, dýþkýlamayý kolaylaþtýrýr. Kan dolaþýmýna ve damar kramplarýna karþý çok etkili olduðu için bitki çayýný koroner yetmezliðinde de önerilebilir. Yüzeysel damarlarý geniþletebilme özelliði sayesinde, yüksek kan basýncýna (hipertansiyon) karþý baþarýyla kullanýlabilir. Düzenli olarak içilen bitki çayý ile migren hafifletilebilir. Üriner sistem üzerindeki antiseptik etkisi sayesinde, idrar kesesi iltihabýna karþý önerilmektedir. Yüksek tansiyon ile baðlantýlý tromboz (damarda veya kalpte kanýn pýhtýlaþmasý) ' da önemli bir yardýmcý olarak bilinir. Civanperçemi çiçeklerinden, basura karþý etkili bir merhem hazýrlanabilir. (Referans1: M.Treben)
Hepatit-B hastalarý için Civanperçemi Kürü: Bir tutam civanperçemi yarým litre suda aðzý kapalý olarak ve hafif ateþte 4 dakika kaynatýlýr. Soðuduktan sonra süzülür. Bir hafta boyunca hergün bir su bardaðý içilir. Bir hafta ara verilir. Toplam 4 hafta uygulanýr ve her haftanýn sonunda bir hafta ara verilir. Dördüncü haftadan sonra bir ay ara verilir ve ayný kür ayný þekilde bir defa daha uygulanýr. Ýleriki tarihlerde kür zaman zaman uygulanýr. (Referans-4: Prof.Dr. Ýbrahim A. Saraçoðlu)
UYARILAR: Civanperçeminin gebelik süresince kullanýlmamasý tavsiye edilir. Bazý duyarlý kiþilerde allerjik tepkilere yol açabilir. Baþkaca bilinen bir yan etkisi yoktur.
Kullaným Biçimleri:
Çay hazýrlamak: Bir tatlý kaþýðý ince kýyýlmýþ bitki veya 2-3 adet çiçekli sap, orta boy bir su bardaðý dolusu kaynar suyla haþlanýr (kaynatýlmaz), 10 dakika demlendikten sonra süzülür. Aksi belirlilmedikçe günde 3 su bardaðý çay aç karnýna veya öðün aralarýnda içilir.
Bitki Tentürü: Çiçeklenme zamanýnda toplanan taze bitki ince kýyýlýr. Geniþ aðýzlý bir þiþeye gevþekçe doldurulur ve kaliteli bir konyak, bitkilerin üstüne çýkana kadar eklenir. Þiþe 14 gün boyunca güneþte bekletilir, arada bir çalkalanýr ve süre sonunda süzülür.
Merhem hazýrlamak: 100 gr tuzsuz tereyaðý veya içyaðý tavada iyice kýzdýrýlýr. Ýnce kýyýlmýþ bir avuç kadar taze civanperçemi çiçeði ve ince kýyýlmýþ 15 taze ahududu yapraðý tavaya atýlýr, çýtýrdamaya baþlayýnca karýþtýrýlýr ve tava ocaktan çekilerek, üstü kapalý bir biçimde serin bir yere kaldýrýlýr. Ertesi gün hafifçe ýsýtýlýr, tülbentten geçirilerek süzülür ve temiz kaplara doldurulur. Buzdolabýnda saklanmalýdýr!
Oturma Banyosu: Iki büyük avuç dolusu ince kýyýlmýþ taze bitki veya 100 gr kurutulmuþ bitki, gece boyunca soðuk suda bekletilir. Ertesi gün kaynama derecesine kadar ýsýtýlýr ve süzülerek, banyo suyuna eklenir.